Porady

Świdośliwa: właściwości, odmiany, uprawa

4,6 (7 opinii)
bardzo dobra!
dobra
średnia
nic specjalnego
słaba

Pod koniec czerwca dojrzewają owoce świdośliwy (Amelanchier). Wielu ogrodników-amatorów może nawet nie wie, że są one jadalne i bardzo smaczne. Wyglądem i smakiem przypominają trochę borówkę czarną. Botaniczna nazwa wywodzi się od celtycko-galijskiego słowa „amelanche” i oznacza „jabłuszko”. Rzeczywiście, owoce świdośliwy, chociaż wyglądają jak jagody, są pod względem budowy owocami jabłkowatymi – w końcu przynależność do rodziny różowatych zobowiązuje.

Właściwości świdośliwy

Prawie wszystkie gatunki z rodzaju świdośliwy (około 25) pochodzą z Ameryki Północnej, a pierwsze pisemne wzmianki o tej roślinie są datowane na 1549 r. Krzewy albo niewielkie drzewa świdośliwy są z reguły uprawiane w celach dekoracyjnych. Aromatyczne, soczyste i słodkie owoce świdośliwy mogą być jednak spożywane w formie przetworów lub na surowo. Zawarte w nich składniki wykazują bardzo pożyteczne właściwości lecznicze.

  • Flawonoidy – wzmacniają naczynia krwionośne i serce.
  • Minerały, jak magnez, wapń i żelazo wspomagają normalne funkcjonowanie układu nerwowego i mięśniowego, ułatwiają sen.
  • Niestrawne składniki, takie jak pektyna, wspomagają trawienie i pomagają przy odchudzaniu.
  • Garbniki pomagają zwalczać stany zapalne jamy ustnej i gardła.

Owoce wielkości grochu przebarwiają się od koloru czerwonego do niebieskoczarnego w stanie dojrzałym. Dają się nawet suszyć i kiedyś były używane zamiast rodzynek. W okresie zbiorów trzeba się jednak bardzo spieszyć, ponieważ słodkie owoce są również przysmakiem ptaków.

Świdośliwa ma piękne, pachnące kwiaty
Świdośliwa ma piękne, pachnące kwiaty

Zastosowanie świdośliwy w ogrodzie

Świdośliwa znajduje w ogrodzie różnorodne zastosowanie. Wysoko ceni się piękne barwy jesienne tej rośliny, a także dekoracyjność form liści. Zaletą jest też parasolowaty pokrój; pod luźną koroną pozostaje dużo miejsca dla roślin dolnego piętra. Korzenie świdośliwy wrastają głęboko w ziemię, nie stanowiąc konkurencji dla roślin towarzyszących. Ze względu na niewielkie rozmiary, doskonale nadaje się do małych ogrodów. Białe kwiaty świdośliwy wiosną pięknie komponują się z niebieskimi kwiatami szafirków albo cebulicy. Jesienią zdobią ogród liście w jaskrawych barwach żółci, czerwieni albo pomarańczy.

Gatunki i odmiany świdośliwy

1. Świdośliwa Amelanchier ‘Ballerina’

Odmiana wyhodowana w Holandii. Ze wszystkich odmian świdośliwy ‘Ballerina’ jest najchętniej zjadana przez ptaki. Owoce przebarwiają się stopniowo od różu przez czerwień do fioletu. Mają średnicę ok. 15 mm i są bardzo smaczne. Krzew osiąga wysokość do 5 m. Prawdopodobnie jest hybrydą Amelanchier laevis. Pewne jest natomiast, że dzięki licznym, dużym kwiatom i wspaniałym barwom jesiennym, należy do najbardziej dekoracyjnych odmian.

2. Świdosliwa Amelanchier ‘Bluemoon’

Ukraińska odmiana owocowa. Krzew o wyprostowanej koronie dorasta do 2,5 m wysokości. Ze względu na kompaktowy pokrój jest szczególnie polecany do małych ogrodów. Ciemnoniebieskie, okrągłe owoce dojrzewają pod koniec czerwca. Są słodkie, aromatyczne i soczyste, o średnicy przeciętnie 12 mm, a maksymalnie ponad 15 mm. Wiszą na krzewach gronami po około 10 sztuk. Można jest je na surowo, przerabiać albo suszyć jak rodzynki.

3. Świdośliwa Amelanchier ‘Blue Ray’

Nowa amerykańska odmiana o nieznanej przynależności gatunkowej. Wysoki krzew o mocnym wzroście i wyprostowanej koronie. Owoce są średniej wielkości, ale bardzo smaczne.

4. Świdośliwa Amelanchier ‘Forestburg’

Odmiana kanadyjska o wzroście do 4 m. Początkowo rośnie pionowo, a potem tworzy rozłożystą koronę. Bardzo wydajna, o dużych owocach w gęstych gronach. Owoce dojrzewają dosyć równomiernie, są słodkie i smaczne.

5. Świdośliwa Amelanchier 'Robin Hill'

W marcu i kwietniu urzeka różowymi pąkami, które rozwijają się przepiękne, białe z lekkim różowym odcieniem kwiaty. Są pachnące i przyciągają do ogrodu roje pszczół i trzmieli. Od czerwca ukazują się na gałęziach ciemnofioletowe, niewielkie owoce.

Jak uprawiać świdośliwę?

1. Stanowisko i gleba dla świdośliwy

Świdośliwa jest w pełni mrozoodporna i znosi bez problemu znaczne spadki temperatury. Lubi stanowisko słoneczne do półzacienionego. Gleba powinna być lekko piaszczysta, przepuszczalna, lekko kwaśna. Ogólnie biorąc, roślina jest bardzo tolerancyjna w stosunku do gleby i miejsca.

2. Sadzenie świdośliwy

Najlepszą porą do sadzenia świdośliwy jest wiosna albo jesień. Przed sadzeniem trzeba dobrze przygotować miejsce. Jeśli ziemia jest ciężka i wilgotna, należy domieszać piasek. W przypadku gleby mało żyznej zaleca się dawkę kompostu albo innego nawozu organicznego.

3. Jak przycinać świdośliwę?

Także pod tym względem świdośliwa nie przysparza większych problemów, ponieważ w zasadzie nie wymaga ciecia. Krzew w naturalny sposób rozwija zwarty, estetyczny pokrój. Dopiero po wielu latach może się zdarzyć, że roślina traci nieco formę i wymaga korekty. Dobrą porą do wykonania zabiegu skracania pędów jest maj. Należy najpierw przyciąć tylko połowę wszystkich gałęzi, a resztę w przyszłym roku. W ten sposób cały krzew zostanie odmłodzony.

Chociaż świdośliwa jest z natury krzewem, to daje się też prowadzić w formie drzewka. To oznacza, że korona zaczyna się dopiero na wysokości ok. 1,8 m. Niektóre szkółki oferują do sprzedaży obie formy rośliny.

4,6 (7 opinii)
bardzo dobra!
dobra
średnia
nic specjalnego
słaba