Dlaczego drzewo owocowe kwitnie, ale nie zawiązuje owoców? Najczęstsze przyczyny

Brak odpowiedniego zapylania

Jedną z najczęstszych przyczyn braku owoców jest niewłaściwe zapylenie kwiatów. Wiele drzew owocowych nie jest samopylnych, co oznacza, że potrzebują pyłku z innej odmiany tego samego gatunku. Dotyczy to szczególnie jabłoni, grusz i czereśni. Jeżeli w pobliżu rośnie tylko jedno drzewo danej odmiany, to kwiaty, choć rozkwitają obficie, nie są skutecznie zapylane. W efekcie opadają, ale nie tworzą owoców. Taki problem pojawia się często w nowych ogrodach, gdzie posadzono pojedyncze drzewa. Rozwiązaniem jest sadzenie odmian zapylających, które kwitną w tym samym czasie. W małych ogrodach można np. zaszczepić na jednym drzewie kilka odmian bądź posadzić w pobliżu rośliny miododajne, które przyciągają owady. Dostarczają one nektaru i pyłku przez cały sezon. Przyciągają pszczoły, trzmiele i dzikie zapylacze. Szczególnie dobrze sprawdzi się lawenda, nagietek, szałwia, tymianek, mięta, ogórecznik czy też facelia błękitna. Polecane są też kwitnące krzewy, takie jak dereń czy porzeczki. W pobliżu można pozostawić fragment naturalnej łąki kwietnej zamiast przystrzyżonego trawnika.

Niedobór owadów zapylających to duży problem

Nawet jeżeli w ogrodzie rosną obok siebie odpowiednie odmiany drzew owocowych, to owoce mogą nie pojawiać się z powodu zbyt małej liczby owadów zapylających. Bez nich nawet najbardziej kwitnące drzewa często pozostają niemal całkowicie bez plonów. Duży wpływ na pracę owadów mają warunki pogodowe. Chłodne, deszczowe, ale też wietrzne dni podczas kwitnienia sprawiają, że pszczoły rzadziej opuszczają ule, zaś kwiaty są zapylane znacznie mniej intensywnie. Najbardziej niekorzystne są długotrwałe opady, ale też wiosenne ochłodzenie, które pojawia się w okresie pełnego kwitnienia. Problem pogłębia się w sytuacji, gdy stosujemy nadmierną ilość środków ochrony roślin. Opryski są niebezpieczne dla pszczół czy innych zapylaczy, ograniczają ich liczebność bądź odstraszają je. Aby poprawić sytuację, najlepiej stworzyć w ogrodzie warunki przyjazne owadom. Warto więc zadbać o bioróżnorodność ogrodu. Pomocne są domki dla owadów, które dają schronienie. Im więcej owadów odwiedza kwiaty drzew owocowych, tym większa jest szansa na skuteczne zapylenie oraz obfite owocowanie.

Wiosenne przymrozki uszkadzają kwiaty

Drzewa owocowe są wrażliwe na wiosenne przymrozki. Nawet krótkotrwały spadek temperatury poniżej zera stopni Celsjusza może uszkodzić delikatne elementy kwiatów, które są odpowiedzialne za zapłodnienie, czyli słupki i pręciki. Uszkodzenia nie zawsze widoczne są od razu. Z zewnątrz kwiaty mogą wyglądać zdrowo, natomiast ich wnętrze jest już zniszczone przez mróz. Najbardziej narażone są morele, brzoskwinie czy czereśnie. Ciepłe dni na początku wiosny pobudzają je do wcześniejszego kwitnienia, zaś ochłodzenie potrafi zniszczyć większość kwiatów w ciągu jednej nocy. Charakterystycznym objawem przemrożenia są brunatne bądź czarne środki kwiatów, które można zauważyć po rozchyleniu płatków.

Aby ograniczyć straty, najlepiej wybierać dla drzew stanowiska osłonięte. Co więcej, należy unikać sadzenia ich w najniżej położonych częściach działki. Młode drzewa można ponadto zabezpieczyć agrowłókniną, która utrzymuje nieco wyższą temperaturę wokół korony. W większych sadach stosuje się ponadto zadymienie oraz zraszanie przeciwprzymrozkowe. Coraz większą popularnością cieszy się również wybieranie odmian drzew kwitnących później.

Nadmierne nawożenie azotem

Błędy nawozowe są jedną z najczęstszych przyczyn słabego owocowania drzew. Szczególnie dotyczy to nawozów azotowych, które pobudzają rośliny do intensywnego wzrostu. Choć azot jest ważnym składnikiem pokarmowym, gdyż odpowiada za rozwój liści i młodych pędów, to jednak jego nadmiar przynosi odwrotny skutek. Drzewo zamiast przeznaczać energię na tworzenie pąków kwiatowych i owoców, rozbudowuje części zielone. Takie drzewo często ma ciemnozielone liście oraz długie, ciemne przyrosty. I choć jest bardzo okazałe, to jednak nie owocuje. Do przenawożenia azotem dochodzi podczas stosowania zbyt dużych ilości obornika, gnojówki czy uniwersalnych nawozów do roślin zielonych. Problemem jest też zbyt późne nawożenie w sezonie. Podawanie azotu latem bądź późną jesienią pobudza drzewo do wzrostu, zamiast przygotowywać je do spoczynku zimowego.

Podczas nawożenia drzew owocowych ważna jest równowaga. Trzeba pamiętać, że rośliny potrzebują nie tylko azotu, ale i fosforu, potasu, magnezu czy wapnia. Szczególnie ważny jest potas, który wspiera kwitnienie i zawiązywanie owoców oraz ich dojrzewanie. Zwiększa też odporność drzew na suszę czy mróz. Z kolei fosfor rozwija system korzeniowy i pozwala na prawidłowe tworzenie się pąków kwiatowych. Duże znaczenie ma jakość gleby i jej odczyn. Dlatego warto co kilka lat wykonywać analizę gleby i kontrolować jej pH. Większość drzew owocowych najlepiej rośnie w glebie lekko kwaśnej lub obojętnej. Należy stosować nawozy przeznaczone specjalnie do drzew owocowych.

Nieprawidłowe cięcie drzew

Przycinanie ma duży wpływ na owocowanie. Zbyt intensywne cięcie uszkadza pąki kwiatowe, a w efekcie ogranicza plony. Zatem nie należy skracać gałęzi zbyt mocno. Ponadto niektóre gatunki owocują głównie na starszych pędach. Problemem bywa brak cięcia. Zbyt gęsta korona ogranicza dostęp światła i powietrza do wnętrza drzewa, a przez to kwiaty są słabiej rozwinięte, zaś owoce gorzej się zawiązują. Najlepszym rozwiązaniem jest regularne cięcie dostosowane do gatunku drzewa. W przypadku jabłoni czy grusz najlepiej sprawdza się cięcie prześwietlające, polegające na usuwaniu gałęzi rosnących do środka korony. Młode drzewa wymagają cięcia formującego, które pozwala stworzyć mocną i dobrze rozłożoną koronę. Starsze drzewa potrzebują natomiast cięcia odmładzającego.