Porady

Irysy – jaką wybrać odmianę? Jak pielęgnować te kwiaty?

0,0 (0 opinii)
bardzo dobra!
dobra
średnia
nic specjalnego
słaba

Irysy, a właściwie kosaćce, należą do najbardziej wszechstronnych bylin w ogrodzie. Botaniczną nazwę rodzajową otrzymały te rośliny na cześć greckiej bogini tęczy oraz posłanki bogów – Iris. Biorąc pod uwagę szeroką paletę barw kwiatów, wybór tej patronki jest jak najbardziej uzasadniony.

Jak wyglądają i jaką wysokość osiągają irysy?

W przyrodzie występuje ponad 200 gatunków, głównie w umiarkowanej strefie klimatycznej półkuli północnej. Ogrodnicy wyhodowali bardzo liczną grupę krzyżówek i odmian. Białe, żółte, pomarańczowe, niebieskie, różowe, czerwone, prawie czarne, a także wielobarwne kwiaty kosaćców o różnej wysokości od 15 do 110 cm pozwalają spełnić każde życzenie. Wybór uzupełnia cały szereg gatunków botanicznych.

Trzyczęściowe kwiaty irysów są pełne gracji i urody. Wczesne odmiany zakwitają już w lutym, większość w kwietniu, a późne rozwijają swoje kwiaty jeszcze w lipcu. Charakterystyczne dla wszystkich gatunków rodzaju Iris są wąskie, szablaste liście, które przypominają nieco trawę. Jako organy spichrzowe irysów występują kłącza i bulwy, a wcześnie zakwitające kosaćce żyłkowane (Iris reticulata) tworzą małe cebulki, jak krokusy albo narcyzy.

Stanowisko i podłoże dla irysów

Większość gatunków irysów czuje się dobrze na słonecznym miejscu z żyzną glebą. Ważne jest podłoże dobrze napowietrzone, niezbyt kwaśne. Kosaćce bródkowe znoszą okresy suszy i mogą być komponowane na wspólnym stanowisku razem z tymiankiem i rozchodnikiem. Zasadniczo preferuje ten kosaciec gliniaste ale przepuszczalne gleby i ciepłe, nasłonecznione miejsca. Dotyczy to również gatunku Iris spuria, miłośnika słońca, nieznoszącego wilgoci. Małe irysy żyłkowane (Iris reticulata) i niektórzy ich krewniacy nadają się doskonale do ogródków skalnych, gdzie zakwitają wczesną wiosna. Także w pojemnikach dają się te karzełki uprawiać, trzeba je tylko chronić przed nadmiarem wilgoci. W przeciwieństwie do nich łąkowe kosaćce syberyjskie (Iris sibirica) rosną najlepiej na świeżych, a więc wilgotnych stanowiskach. Błotne kosaćce żółte (Iris pseudacorus) z kolei lubią nawet mokre brzegi stawów.

Jakie jest idealne stanowisko dla irysów?

Jak sadzić i pielęgnować irysy?

Kłącza irysów przechodzą płytko w ziemi, tak że ich górna trzecia część wystaje nad ziemię. Aby gliniastą glebę uczynić bardziej przepuszczalną, trzeba zmieszać ją z piaskiem. Dodatkowo można kłącza ułożyć na cienkiej warstwie piasku. Idealną porą na sadzenie irysów jest okres od sierpnia do połowy października, kiedy rośliny zdążą się jeszcze ukorzenić. Możliwe jest również sadzenie w listopadzie i w marcu. Sadzonki doniczkowe dają się sadzić przez cały rok.

Większość gatunków irysów czuje się dobrze na słonecznym miejscu z żyzną glebą.

Zwiędłe kwiatostany należy ścinać u podstawy, aby oszczędzić bylinie zbędnego wysiłku tworzenia nasion. Wiele odmian irysów można poprzez konsekwentne cięcie pobudzić do powtórnego kwitnienia w jesieni. Wiosną podaje się dawkę nawozu zawierającego potas, ale również dojrzały kompost może zaspokoić potrzeby pokarmowe irysów.

Trzyczęściowe kwiaty irysów są pełne gracji i urody

Kiedy po kilku latach kwitnienie kosaćców słabnie, należy duże odcinki kłączy podzielić ostrym nożem. Wykopane kłącza dzieli się tak, aby każdy kawałek miał rozwinięte liście i korzenie. Najbardziej żywotne są skrajne odcinki. Po pocięciu kłączy liście skraca się o połowę. Ogranicza się przez to odparowanie wilgoci, zanim roślina dobrze się nie ukorzeni. Najlepiej zrobić to pod koniec lata. W przypadku odmian wielkokwiatowych zaleca się wykonać podział i ponowne sadzenie co trzy-cztery lata. Inaczej irysy zdziczeją i przestaną kwitnąć.

Zimowanie i zastosowanie irysów

Wiele gatunków i odmian irysów jest zimoodporna i może bez problemu zimować w gruncie. Gatunki lubiące wilgotne podłoża, jak irys syberyjski, okrywa się na zimę luźną warstwą liści i słomy. Irysy w doniczkach trzeba ustawić w miejscu osłoniętym przed deszczem, ponieważ nadmiar wilgoci grozi zgnilizną korzeni.

Możliwości zastosowania kosaćców sięgają od bylinowej rabaty przez skraj sadzawki do ogródka skalnego i uprawy w doniczkach. Wspaniałe kolory irysów bródkowych ozdobią każdą rabatę. Są klasycznymi partnerami piwonii, ostróżki, liliowca i maku. Niskie odmiany zdobią w ceramicznych doniczkach wiosenne tarasy. Wysokie pięknie prezentują się razem z lawendą, czosnkiem albo ozdobną trawą.

Pnącza, byliny, kwitnące krzewy ozdobne – inspiracje z ogrodu w Jankowicach

Jakie irysy wybrać do ogrodu?

Do ciekawych odmian, które będą prawdziwą ozdobą ogrodu, należą m.in.:

  • ‘Christmas Eve’ – dwukolorowe biało-żółte kwiaty, wysokość ok. 90 cm.
  • ‘Joyful Journey’ – kwiaty pomarańczowe i żółte, wysokość ok. 90 cm.
  • ‘Calling Cadence’ – żółte i burgundowoczerwony kwiaty, wysokość ok. 90 cm.
  • ‘Crooked Little Smile’ – żółte i niebieskie kwiaty, wysokość ok. 80 cm.
  • ‘Black Night’ – prawie czarne kwiaty, wysokość ok. 80 cm.
  • ‘Embrace Me’ – różowe kwiaty, wysokość ok. 100 cm.

Dzikie gatunki kosaćców

Na wilgotne rabaty względnie na obrzeża zbiorników wodnych w ogrodzie nadają się:

  • Kosaciec żółty (Iris pseudacorus)
  • Kosaciec syberyjski (Iris sibirica)
  • Kosaciec japoński (Iris ensata)
  • Kosaciec mlecznobiały (Iris haematophylla)

Suche i słoneczne stanowiska w ogrodzie preferują następujące gatunki:

  • Kosaciec fałszywy (Iris spuria)
  • Kosaciec trawolistny (Iris graminea)
  • Kosaciec pstry (Iris variegata)

ZOBACZ RÓWNIEŻ>> Ogród jak z bajki - róże, lilie, krzewy ozdobne. Zobaczcie aranżację naszej Czytelniczki!

0,0 (0 opinii)
bardzo dobra!
dobra
średnia
nic specjalnego
słaba