Jesień w ogrodzie - harmonogram

Jesienią rośliny przygotowują się do spoczynku. Na ogrodnika czeka jednak w tym czasie wiele prac; ogród trzeba zabezpieczyć przed zimą, zebrać plony, zakonserwować narzędzia i zasadzić niektóre rośliny.

Wrzesień

We wrześniu cieszymy się jeszcze pięknem ogrodu, gdyż kwitnie wtedy wiele kwiatów, jak begonie, dalie, nasturcje, niecierpki, astry chińskie. Wrzesień jest miesiącem kwitnienia wrzosów i wielu krzewów, jak hibiskus, róże, hortensje bukietowe, budleja Davida. We wrześniu zbieramy plony z drzew owocowych, warzyw korzennych i orzechów. Wrzesień jest też dobrym okresem na zakładanie trawnika. Od końca sierpnia do końca września sadzimy kwiaty cebulowe, takie jak korona cesarska, tulipany, hiacynty, narcyzy, przebiśniegi, krokusy i inne. W tym miesiącu można również założyć piękne wrzosowisko. We wrześniu przesadzamy rośliny dwuletnie (malwy, bratki, niezapominajki, naparstnice czy stokrotki). Zbieramy nasiona roślin i ziół jednorocznych, aby posiać je na wiosnę. Warto robić to w dni suche i słoneczne. We wrześniu zaczynamy też porządki przed zimą. Grabimy opadłe liście, podlewamy krzewy i drzewa.

Wrzosowisko
We wrześniu możemy jeszcze cieszyć się pięknem ogrodu

Październik

Październik to miesiąc kolorowej polskiej jesieni, kiedy to rośliny zmieniają barwę liści. Kwitną jeszcze te same rośliny, co we wrześniu. Owocują krzewy głogu i berberysu, a także dynie. Do połowy października mamy jeszcze czas na posadzenie kwiatów cebulowych. Sadzimy drzewa i krzewy zrzucające liście na zimę. Wykopujemy rośliny, które nie przetrwają zimy w gruncie, jak dalie i begonie, aby przechować je w pomieszczeniu.

Jesień jest dobrym okresem na sadzenie krzewów i drzewek z odsłoniętym systemem korzeniowym. W tym czasie sadzimy też rośliny zimozielone i zakładamy żywopłoty. Nie sadzimy natomiast roślin wrażliwych na mróz.

Listopad

W tym miesiącu przyroda zaczyna spoczynek zimowy. Kwitną różne odmiany chryzantem. Ogród zdobią owoce berberysu czy ognika szkarłatnego. Kapusta ozdobna kwitnie nawet po pierwszych przymrozkach. Listopad jest miesiącem, kiedy kończymy prace przy wykopywaniu cebul roślin niezimujących w gruncie, jak mieczyki i tygrysówki. Musimy również zabezpieczyć przed mrozem rośliny delikatne (jukki ogrodowe, lilie, hibiskusy, azalie, róże). Listopad to dobry okres na przekopanie grządek, na których nic nie rośnie i usunięcie chwastów. Jest to czas prac porządkowych: usuwania liści, wyrzucania śmieci, przycinania suchych i połamanych gałązek. Jeśli mamy oczko wodne, trzeba je zabezpieczyć przed zimą. Konserwujemy również i chowamy sprzęt ogrodniczy oraz meble ogrodowe. Rośliny balkonowe umieszczamy we wnętrzach.

Sadzenie 

Na jesieni, od końca sierpnia do początku października, sadzimy rośliny cebulowe, które zakwitną wiosną. Nie należy z tym czekać do ostatniej chwili, aby cebule mogły się ukorzenić przed nastaniem przymrozków. Warto oznaczyć grządki opisanymi tabliczkami, aby nie zniszczyć swojej pracy w czasie prac wiosennych.

Jesień jest dobrym okresem na posadzenie krzewów i drzewek z odsłoniętym systemem korzeniowym. Takie rośliny są znacznie tańsze niż egzemplarze sprzedawane w pojemnikach.

Sadzenie roślin
Jesienią sadzimy rośliny cebulowe

Najlepiej posadzić je w drugiej połowie października, gdy znajdują się w stanie spoczynku po zrzuceniu liści i kiedy mają czas, aby się ukorzenić przed nastaniem mrozów. Jesienią sadzimy też rośliny zimozielone i zakładamy żywopłoty. Nie sadzimy natomiast roślin wrażliwych na mróz, jak morele i brzoskwinie.

Przesadzanie

Jesienią przesadzamy rośliny iglaste, zimozielone, byliny oraz rośliny liściaste (po zrzuceniu liści). Jesienne przesadzanie nie naraża roślin na wysuszenie przez upały i susze. Rośliny obficie podlewamy, a następnie przykrywamy ściółką, np. korą. Jesień jest dobrym okresem, aby przeorganizować ogród. Możemy też odmłodzić i rozmnożyć byliny przez podział.

Przechowywanie

Niektóre rośliny nie mają szans, aby przetrwać zimę na zewnątrz - ani w gruncie, ani w pojemnikach. Takie gatunki należy przenieść do pomieszczenia. Wykopujemy przede wszystkim rośliny cebulowe, które nie zimują w gruncie. Są to mieczyki, dalie, begonie, frezje i inne. Pod koniec września ścinamy liście i wykopujemy bulwy i cebule, które należy przejrzeć i wyczyścić. Wyrzucamy uszkodzone, pleśniejące bulwy. Przesuszamy je lekko, a następnie przechowujemy w chłodnym, ciemnym, przewiewnym pomieszczeniu rozłożone w skrzyniach i przesypane piaskiem.

Przenosimy do pomieszczenia rośliny w pojemnikach. Przechowujemy je w ciemnych, chłodnych pomieszczeniach, np. w piwnicy. Delikatne rośliny zimozielone lepiej przetrwają zimę w jasnych wnętrzach (np. na klatce schodowej).

Trawnik

Jesienią warto zadbać o trawnik: usunąć uschnięte mchy i źdźbła trawy. Trawnik nadal kosimy i podlewamy, ale nieco rzadziej. We wrześniu stosujemy ostatnie nawożenie, używając specjalnych nawozów jesiennych.

Jesień jest czasem porządków w ogrodzie. Przede wszystkim regularnie grabimy liście. Usuwamy pozostałości roślin, aby ich resztki nie gniły i nie zakwaszały gruntu. Całkowicie usuwamy rośliny jednoroczne, a byliny przycinamy do wysokości ok. 10 cm.

Oczko wodne

Oczko wodne należy oczyścić z opadłych liści oraz usunąć zanieczyszczenia z dna. Mały staw można zabezpieczyć siatką, aby nie wpadały do niego suche liście. Usuwamy też część roślin wodnych, zwłaszcza ich uschnięte liście. Jest to ważne, gdyż rozkładające się liście i rośliny pozbawiają wodę tlenu.

Zostawiamy rośliny szuwarowe, które stanowią schronienie dla zwierząt wodnych. Należy też zostawić trochę mułu na dnie, aby przezimowały tam zwierzęta wodne. Jeśli staw jest mały, musimy odłowić ryby i przezimować je w domu w akwarium. Odławiamy również wrażliwe na temperaturę rośliny wodne. W dużym stawie ryby możemy pozostawić. Gdy temperatura spadnie poniżej 10 stopni, przestajemy je dokarmiać. Należy zainstalować pompkę, która sprawi, że woda nie zamarznie. Można też umieścić rodzaj sztucznego przerębla ze styropianu. Dzięki temu ryby będą miały powietrze. Demontujemy fontanny i wodotryski, przechowujemy je w pomieszczeniu.

Zabezpieczenie roślin przed mrozami
Bardziej wrażliwe rośliny trzeba zabezpieczyć przed mrozami

Ochrona przed mrozem

Rośliny zabezpieczamy dopiero wtedy, gdy temperatury zaczną spadać poniżej zera, nie wcześniej. Natomiast przed pierwszymi przymrozkami i przed zabezpieczeniem należy je obficie podlać. Ściółkujemy ziemię wokół drzew i krzewów oraz grządki bylinowe. Stosujemy korę, gałązki iglaste, trociny lub liście. Nie używamy w tym celu liści o dużej ilości garbników lub porażonych chorobami.

Części naziemne roślin wrażliwych owijamy słomą, jutą lub agrowłókniną. Należy przy tym pamiętać, aby przykrycie nie było bardzo ścisłe i dopuszczało powietrze, tak aby roślina nie zaparzyła się lub nie zgniła. Najlepiej rozpiąć przykrywę na podpórkach, tworząc rodzaj namiotu, który nie dotyka samej rośliny.

Podobnie zabezpieczamy donice roślin, które mogą zimować na dworze. Najlepiej przenieść je do zacisznego, a jeszcze lepiej - zadaszonego miejsca. Donice stawiamy na jakimś materiale izolującym od zimnego podłoża, np. na styropianie lub kartonie. Donice owijamy. Możemy w tym celu stosować materiały nieprzepuszczające powietrza. Natomiast części naziemne roślin owijamy słomą, jutą lub agrowłókniną tak, aby rośliny miały dostęp powietrza.

Jesienne porządki
Część odpadków - w tym liście i gałązki - może posłużyć jako kompost

Porządki

Jesień jest czasem porządków w ogrodzie. Przede wszystkim regularnie grabimy liście.
Usuwamy pozostałości roślin, aby ich resztki nie gniły i nie zakwaszały gruntu. Całkowicie usuwamy rośliny jednoroczne. Byliny przycinamy do wysokości ok. 10 cm. Po opadnięciu liści możemy przejrzeć stan krzewów i drzewek i przyciąć martwe lub połamane gałązki. Warto również przejrzeć rośliny w pojemnikach. Rośliny jednoroczne wyrzucamy, a pojemniki myjemy i przenosimy do pomieszczenia na przechowanie. Grządki po usunięciu z nich roślin jednorocznych przekopujemy, usuwamy resztki i chwasty. Resztki organiczne umieszczamy na stercie do kompostowania.

Odpadki = kompost

Na jesieni mamy bardzo dużo odpadków po porządkowaniu ogrodu: liście, usunięte części roślin, gałązki. Warto wykorzystać je w celu sporządzenia kompostu, który będzie naturalnym nawozem na kolejny rok. W tym celu należy wykopać niewielki dół i zgromadzić w nim odpady. Pamiętajmy jednak, aby nie kompostować resztek roślin z objawami chorób, pleśni, grzybów. Takie resztki pakujemy w worki i wyrzucamy lub palimy. Na zimę należy przykryć kompostownik folią lub przysypać ziemią.

Narzędzia ogrodnicze

Na koniec warto oczyścić narzędzia ogrodnicze i zakonserwować je na zimę. Warto też sprawdzić ich stan i naprawić ewentualne uszkodzenia. Musimy również zadbać o meble ogrodowe i przenieść je na zimę do pomieszczenia lub okryć plandeką.